Historia od 1956

ZARYS DZIAŁALNOŚCI

PZE Oddział w SZCZECINIE

w latach 1956-2006

Opracowano na podstawie kronik Oddziału PZE, Verda Ŝĉecino, na podstawie innych dokumentów oraz wspomnień członków PZE.

 

Początki powstania Koła Esperantystów w Szczecinie sięgają zimy 1956 r.

W lutym z inicjatywy pana Jana Maziakowskiego /Dom Książki –Antykwariat /

powstało Koło podległe Oddziałowi Wrocławskiemu.

W skład Zarządu weszli: Jan Maziakowski, Jerzy Ogiński, Kurt Prabucki i Bogdan Frankiewicz. Wśród członków byli również studenci.

 

Pierwsze miesiące pracy polegały na werbowaniu członków i zapoznawaniu ich z ruchem esperanckim, który w roku 1956 zaczął w Polsce zataczać coraz szersze kręgi. Trwały starania o zorganizowanie Oddziału Szczecińskiego.

 

Pierwsze posiedzenie Komitetu Organizacyjnego odbyło się w dniu 21.03.1956r. /Dom Książki, Al, W. Polskiego Nr38/. Oddział został zarejestrowany w P.M. Rady Narodowej pod Nr 17 organizacji społecznych.

Komitet ukonstytuował się 21 maja 1956r.

W maju 1957 r. odbyło się walne zebranie, na którym wybrano nowy Zarząd:

Przewodniczący: Jerzy Ogiński

V-ce Przewodniczący: Stefan Poślednik

Sekretarz: Stefania Palica

Skarbnik: Stanisław Gończaruk

 

Oddział od początku istnienia nie posiadał przydziału lokalowego, więc działał gościnnie w wielu pomieszczeniach np.:

Dom Książki, Ośrodek Metodyczny Szkolenia Zawodowego, Młodzieżowy Dom Kultury, kafejo „Esperanto”, Brama Królewska, Kawiarnia Zamkowa, Klub Garnizonowy WP, „Verda Kelo”, Związek Niewidomych, Związek Młodzieży Wiejskiej, kawiarnie miejskie i ostatnio Klub PTTK.

 

Głównym zadaniem Oddziału PZE jest prowadzenie działalności zgodnie z założeniami Statutu Polskiego Związku Esperantystów a w szczególności:

  1. propagowanie idei języka międzynarodowego ESPERANTO
  2. informowanie społeczeństwa o istocie barier językowych oraz o wartościach wychowawczych i użytkowych esperantyzmu;
  3. nauczanie języka esperanto;
  4. zaspakajanie potrzeb środowisk esperanckich w zakresie doskonalenia znajomości języka esperanto, rozwoju kultury esperanckiej rozwoju i kontaktów zagranicznych;
  5. wykorzystanie esperanta do popularyzacji historii i kultury polskiej a także wiedzy o naszym regionie zagranicą.

 

Pierwsze spotkanie informacyjne z mieszkańcami Szczecina miało miejsce w dniu 05 września 1956r. i spotkało się z wielkim zainteresowaniem.

W pierwszej prowizorycznej siedzibie Oddziału, jaka mieściła się w „Domu Książki” przy Al. W. Polskiego 38, rozpoczął się pierwszy kurs języka esperanto.

 

Od tego czasu PZE o/Szczecin organizował kursy j. międzynarodowego, odczyty i spotkania z przedstawicielami Związku Esperantystów z Polski i zagranicy.

W kolejnych siedzibach PZE 0/ Szczecin trwały nadal środowe spotkania, co umożliwiało również prowadzenie systematycznych kursów j. esperanto. Organizowano kursy dla zaawansowanych i dla początkujących stopnia podstawowego, oraz kursy konwersacyjne i spotkania dla uczestników kursów korespondencyjnych.

Prowadzono je w szkołach podstawowych i średnich takich jak: /Technikum Gastronomiczne, Szkoła Żywienia WSS, Średnia Szkoła Medyczna, Technikum Kolejowe w Automobil – Klubie/, oraz w środowiskach studenckich- Politechniki Szczecińskiej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Zorganizowano również kursy dla niewidomych i dla nauczycieli.

Kącik językowy prowadzono w Kurierze Szczecińskim, który obejmował podstawy esperanta.

 

Sekcja Nauczycielska organizowała nabór na kursy j. esperanto i dzięki zezwoleniom z Kuratorium Oświaty wydawano świadectwa ukończenia kursów. Powoływała Komisję Egzaminacyjną i prowadzenie kursów powierzano nauczycielom – esperantystom. Dzięki temu kilku z naszych członków otrzymało kwalifikacje państwowe do nauki języka esperanto.

 

Powstają Koła Esperanto jak: E. Koło Turystyki przy PTTK, Koło Kolejarzy, E-o Koło w Świnoujściu i Stargardzie Szczecińskim, Studenckie Koło Esperantystów i Sekcja Esp. w Młodzieżowym Domu Kultury.

Nauczaniem języka esperanto objęto Woj. Szczecińskie: Międzyzdroje, Maszewo, Łobez, Goleniów, Stargard Szczeciński, Nowogard.

W ramach współpracy międzynarodowej nasi esperantyści prowadzili kursy w Stralsundzie, Dreźnie, Finlandii, Szwecji, Neubrandenburgu.

 

Na odcinku nauczania języka międzynarodowego zasłużyli się:

Jerzy Ogiński, Stefania Palica, Miłosława Kolińska, Janina Czeraszkiewicz, Alfred Wojnowski, Ireneusz Wilczyński, Jan Karwik, Kurt Prabucki,

St. Gończaruk, Henryk Barański, Sławomir Lenczewski, Wiesław Dyduch, Ryszard Kamiński, Janina Szymczyk, Henryk Grabowski, Józefa Dołgowska i inni..

 

Do popularyzacji języka międzynarodowego przyczyniła się propaganda w postaci systematycznych ogłoszeń w codziennej prasie takiej jak: Kurier Szczeciński, Głos Szczeciński, Dziennik Bałtycki i Radio Szczecin, które publikowały i emitowały sukcesywnie liczne wywiady i doniesienia o kursach, działaniach klubu, o wszelkich rocznicach esperanckich i społecznych, o działalności naszych esperanckich aktywistów oraz zamieszczały informacje o spotkaniach środowych, które odbywały się, co najmniej raz w tygodniu oraz o ich tematyce.

Zamieszczano również informacje o wczasach esperanckich zapraszając jednocześnie do uczestnictwa w międzynarodowych spotkaniach również sympatyków języka międzynarodowego.

 

W roku 1961 Jan Karwik znany esperantysta został stałym korespondentem radiowym w j. esperanto w Polskim Radiu Gdańsk i w poniedziałki nadawane były audycje radiowe „ Ze Szczecina mówi Jan Karwik” w których informował o ważnych wydarzeniach klubowych.

 

Druga forma popularyzacji esperanta to corocznie uruchamiane stoiska z literaturą esperancką z okazji Dni Książki i Prasy z możliwością zakupu..

 

Przez wiele lat organizowane były ekspozycje o tematyce esperanckiej w witrynach księgarni „Światowid”, w Antykwariacie Domu Książki, Klubie Międzynarodowej Książki i Prasy, oraz stałe ekspozycje w oknach Klubu PTTK i w oknie wystawowym przy ul. Jagielońskiej, oraz konstrukcje reklamowe z informacją o Esperanto przy Dworu PKP w Dąbiu, oraz na Stadionie Klubu Pogoni.

Dalszym ważnym wydarzeniem dla naszego Oddziału było uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Kikorzu w j. polskim i esperanto z okazji pięciuset- lecia urodzin Mikołaja Kopernika /1473-1973/.

Na tablicy umieszczono napis, że w tym miejscu przechodzi 15 południk.

 

Z inicjatywy szczecińskich esperantystów jeden z placów otrzymał nazwę Plac Zamenhofa oraz przy ul. Monte Cassino 13/14 Esperantyści Szczecińscy z okazji 100 rocznicy Esperanta /1887-1987/ usytuowali kamień z modelem tablicy z brązu z napisem 100 – lecie Esperanta. Pamiątkowy Kamień i nazwa Placu zostały wpisane na listę /ZEO/ obiektów związanych z Ludwikiem Zamenhofem.

 

W roku 1973 dzięki staraniom szczecińskich esperantystów powstaje kawiarnia „ESPERANTO” gdzie odbywały się różne uroczystości związkowe oraz spotkania z zagranicznymi esperantystami, którzy prezentowali prelekcje w j. esperanto z tłumaczeniem na język polski. Wzbudzały one duże zainteresowanie, nie sposób wymienić wszystkich. Szczególnie zasłużony dla naszego Oddziału był Austriak Hugo Kraus, który miał szereg prelekcji z pięknymi przeźroczami. Tematyka była różnorodna od zwycięstwa Sobieskiego pod Wiedniem, przez podróż wzdłuż Dunaju, muzea Florencji itd.

Inni prelegenci to m.in. Japończyk T. Kawanishi, Amerykanin Henry B. Milsted, Grek G.Griniastas, Rudi Graetz z Berlina, Werner Borman z Hamburga i inni.

Znaczącym osiągnięciem 0/PZE było i jest rozwijanie pracy kulturalno – oświatowej z krajowymi i zagranicznymi organizacjami esperanckimi.

 

Nawiązano osobiste i grupowe kontakty z esperantystami z Bułgarii, Rostoku, Schwerina, Stralsundu, Rygi, Tallina, Gyula i Varpalota na Węgrzech, Turku w Finlandii, Wiedniu, Goeteborgu, Nowej Zelandii, Litwy, Anglii, Neubrandenburga i inne.

Nawiązano współpracę z klubami krajowymi i zagranicznymi jak: Goteborg, Rostok, Stralsund, Finlandia i Neubrandenburg i inne.

 

Dużymi wydarzeniami dla naszego Oddziału były uroczyście zorganizowane dwa Ogólnopolskie Kongresy Esperanckie:

XIX-ty w 1976 i XXII-gi w 1984 r.

Od 1972 r. przez wiele lat organizowane były „Wiosenne spotkania esperantystów Ziemi Szczecińskiej” z udziałem zagranicznych gości.

Jubileusze powstania naszego Związku obchodzone były niezwykle uroczyście z udziałem aktorów szczecińskich teatrów oraz zaproszonych gości.

Szczecińscy Esperantyści uczestniczyli w świętach narodowych takich jak:

Wyzwolenie Szczecina z prelekcją, składanie kwiatów przy Stoczni Szczecińskiej. Z tej okazji Esperantyści naszego Oddziału brali też czynny udział w marszach PTTK wzdłuż drogi wyzwolenia miasta.

 

Podczas obchodów 1 – MAJA maszerując w pochodzie ulicami miasta nieśli transparent z napisem ESPERANTO.

Dokonywano również wpłaty na cele społeczne jak na:

– Centrum Zdrowia Dziecka,

– Budowę „Pomnika – Szpitala dla Dzieci”,

– Odbudowę Zamku Królewskiego w Warszawie,

 

Rocznice urodzin i śmierci L. Zamenhofa oraz rocznice Esperanta obchodzono bardzo uroczyście. Podczas 49 rocznicy śmierci L. Zamenhofa w Zamku Książąt Pomorskich chór Politechniki Szczecińskiej odśpiewał w j. międzynarodowym hymn „La Espero”.

 

Szczecińscy esperantyści od roku 1971 do 1977r. z dużym powodzeniem organizowali Międzynarodowe Wczasy Esperanckie w Międzyzdrojach przy współpracy z „Gromadą”, które cieszyły się dużym uznaniem szczególnie wśród zagranicznych gości.

Organizowane były również bale karnawałowe z kotylionami i wodzirejem. Bale te cieszyły się duży powodzeniem.

 

Esperantyści 0/PZE brali i biorą czynny udział w dziesiątkach uroczystości

państwowych, w krajowych i zagranicznych imprezach esperanckich w

Krajowych i Światowych Kongresach Esperanto. Również od wielu lat

uczestniczyli w międzynarodowych wczasach esperanckich organizowanych w

Polsce.

Dla uczczenia 44-tego Światowego Kongresu w Warszawie wydano folder, pt „NIA BELEGA SZCZECINO”, w którym W. Myślenicki opisał osiągnięcia naszego regionu, a Jerzy Ogiński przetłumaczył go na esperanto. Foldery zostały rozprowadzone wśród uczestników UK w Warszawie.

 

Z tutejszego środowiska wywodzi się dwóch poetów, tworzących oryginalną poezję w języku polskim i esperanto.

Jan Karwik, wydał zbiorek poezji „Eroj”, zawiera on fraszki, satyry, refleksje, liryki i inne.

Miesięcznik pt. „ Verda Szczecino” redagowany i wydawany przez kol. Jana Karwika cieszył się dużym uznaniem i popytem wśród krajowych i zagranicznych esperantystów. Zawierał on reportaże esperantystów, kącik językowy, ciekawostki z życia klubowego, ogłoszenia, wycinkowe plany działalności związkowej i klubowej, humor, wywiady z postaciami ruchu i inne.

 

Edward Jaśkiewicz, wydał dwa tomiki w j. esperanto pt „Esperantaĵoj” i trzeci „Diversaĵoj” napisany w dwu językach esperanto i polskim. E. Jaskiewicz jest również autorem oryginalnych miniatur poetyckich na każdą ważną okoliczność. Zasłużony tłumacz poezji polskiej, ukraińskiej, rosyjskiej na j. esperanto. Napisał ponad 40 teksów do piosenek w językach jw. oraz napisał tzw. Esp. Feriadan Himnon, który śpiewali uczestnicy Esperanckich Wczasów w Międzyzdrojach przez wiele lat.

Przez 50 lat działalności naszego Oddziału wielu członków PZE/0 Szczecin

otrzymało tytuły Honorowego Członka PZE, Odznakę „Zasłużonego Esperantysty”, Odznaczenia „Gryfem Pomorskim”, Medale 40-lecia PRL, Złoty Krzyż Zasługi, Odznaczenia Działacza Kulturalnego, Złoty „Gryf Pomorski”, Srebrny Krzyż Zasługi”, Honorowy Działacz Kultury, Złota Odznaka Turystyczna, Odznaczenie Krzyżem Kawalerskim i wiele innych odznaczeń oraz dyplomów.

Była przewodnicząca Oddziału PZE Miłosława Kolińska obecnie mieszkająca w Holandii otrzymała tytuł Honorowego Członka UEA.

 

Niniejszy szkic nie pretenduje do całościowego zilustrowania aktywności

O/ szczecińskiego PZE i jego osiągnięć a jest raczej refleksją nad kilkuletnią Kroniką Oddziału, za co chwała wytrwałym kronikarzom a szczególnie: Stefanii Palicy, Józefie Dołgowskiej, Honoracie Dejneka i innym.

 

Opracowała- Lidia Bogusz